
Maatschappelijke betrokken mensen zijn erg goed in morele verontwaardiging, vaak terecht, maar even zo vaak van een aandoenlijke naïviteit. Zo kijk ik al weken met enige verbazing naar Amerikaanse occupy-activisten die geschokt (geschokt zeg ik u!) zijn als een politieagent (of de rent-a-cop van een universiteit) ze zonder aanleiding slaat met wapenstok of met pepperspray bespuit.
Dat deze ambtenaren zo veel geweld gebruiken is op zich inderdaad niet netjes. Maar wie daar anno 2011 nog van schrikt roept toch de vraag op of men de afgelopen 10 jaar een beetje het nieuws heeft gevolgd. Je dacht toch niet dat je gestolen verkiezingen, illegale aanvalsoorlogen, kleuters beschieten met anti-tank wapens en het martelen van onschuldige burgers jarenlang kon laten gebeuren, zonder dat uiteindelijk de consequenties van zo'n overheid bij jezelf in de straat zouden belanden?
Net zoals de naïve verontwaardiging van sommige occupy-activisten over hun regering en haar gewapende arm heeft de boze verbazing waarmee in de IT-pers over ACTA en SOPA wordt geschreven iets kinderlijks. De copyrightindustrie is al decennia bezig om de lengte van het auteursrecht op te rekken tot het-eind-der-tijden-plus-een-dag-extra.
Het lijkt de laatste jaren wel alsof alles wat gecentraliseerd is faalt. Overheden die problemen moeten oplossen (of gewoon een IT-projectje goed afronden), centrale banken die moeten toezien op het gedrag van gewone banken, IT bedrijven die ons oplossingen moeten bieden die veilig zijn en onze privacy enigszins respecteren...
Decentrale dingen doen het wel goed: bittorrent, niet-westerse volksopstanden, opensource software, hacktivisme en wellicht wordt het zelf nog wat met Occupy. Ik ben blij dat Bits of Freedom en internationale tegenhangers als de EFF bestaan want zij zetten onderwerpen op de kaart bij bestuurders en andere 50-plussers die daar anders nooit over zouden nadenken. In Berlijn is de Piratenpartij zelfs met ruim 9% van de zetels het lokale bestuur binnengevlogen en staat in Duitsland landelijk ook op mooie winsten.
Maar helpt dat hameren op 'rechten' ook echt? Want ondanks alle petities, moties, acties en andere ties-en bewegen onze (digitale-)burgerrechten nog steeds de verkeerde kant uit. In Nederland is het nauwelijks nog mogelijk de middelbare school af te maken zonder Microsoft of Apple producten aan te schaffen. Ondanks een lange serie beloften en afspraken op dit gebied van onze overheid. Er zijn zoveel Pc's die door online criminelen worden bestuurd dat Microsoft speciaal voor Nederland een 'grote schoonmaak' op touw zet. Wordt het ook meteen weet eens duidelijk wie er ultimo de controle heeft over al die systemen. Ondertussen grijpt de overheid haar eigen Diginotar falen aan om de online wereld die ze niet begrijpt nog sterker te reguleren.
Het stof van Diginotar is netjes opgeveegd bij de bonte verzameling van ICT-fails in de publieke sector, de glazen zijn leeg en de plassen gedaan. Tot nu toe wijst niets erop dat er echt iets gaat veranderen aan de wijze waarop de Nederlandse overheid ICT projecten laat uitvoeren. Tijdens het overleg (mp3) in de Tweede Kamer was het duidelijk dat zowel de OPTA als PwC vinden dat hen niets te verwijten valt, ondanks het feit dat ze als toezichthouders jarenlang het stempel “OK” hebben gezet op Diginotar. De uitspraak van PwC dat de audits uiteraard goed zijn gedaan omdat “deze worden uitgevoerd door professionals met een eigen verantwoordelijkheid” zal hartverwarmend zijn voor Iraanse burgers die hiervan nu de consequenties ondervinden (denk aan iets met knieschijven en elektrisch gereedschap).
Door de chaos bij Diginotar kan nooit meer met zekerheid worden vastgesteld op welke momenten er bij het bedrijf is ingebroken en wat de gevolgen daarvan waren. Iemand die een compleet netwerk overneemt kan namelijk kinderlijk eenvoudig alle logs manipuleren. Het enige wat we dus echt met zekerheid kunnen zeggen is dat er tot nu toe geen reden is om aan te nemen dat de IT-security in het verleden veel beter was dan de recentelijk door FoxIT aangetroffen puinhoop. Want de audits van PwC zijn overduidelijk niet in staat een dergelijke puinhoop te detecteren en de OPTA kijkt er kennelijk niet eens naar. Mogelijk was Diginotar dus al jaren van onder tot boven gehackt en is dat gewoon nooit iemand opgevallen. Een echte slimme cybercrimineel of spion doet zijn werk zo dat niemand ooit iets door heeft. In allerlei detaildiscussies over de exacte tijdslijn en omvang wordt volledig voorbij gegaan aan dit feit. Socrates glimlacht vanuit zijn graf bij de vaststelling dat we alleen zeker weten dat we niets zeker weten.
<Webwereld column><Saragasso.nl>
Door alle nieuwe ontdekkingen van Brenno heb ik even overwogen om weer een column te wijden aan de OV-chipkaart. Maar bij nader onderzoek kwam ik er achter dat ik (en Brenno... en vele anderen...) eigenlijk alles erover in 2008 al gezegd hebben. En verder zijn grapje over de Iraakse minister van informatie zoooo 2003. Iets anders dus.
Ruim negen jaar geleden raakte in gesprek met Kees Vendrik over de verziekte Nederlandse software markt. Niet alleen was het onmogelijk een A-merk laptop te kopen zonder Microsoft Windows licentie, het was ook onmogelijk om veel websites (gemeenten, ns.nl en vele anderen) te bezoeken met iets anders dan Internet Explorer. Op dat laatste gebied is er veel verbetering te zien en dus kan ik tegenwoordig met mijn OS en browser naar keuze prima online leven. Alleen moet ik af en toe nog even die Windows licentie slikken bij aanschaf van een nieuwe laptop. Op dat gebied is er helaas nauwelijks verbetering. Ook zaken als de maatschappelijke afhankelijkheid van producten als MS-Office is niet echt minder geworden ondanks alle mooie wensen van ons parlement en plannen die de overheid daarop schreef.
<webwereld column> <op Sargasso.nl discussie met Bart Schremer van Considerati>
<overgenomen door de Piratenpartij>
Onderzoeksbureau Considerati meldde eerder deze week dat er nog steeds flink gedownload wordt in Nederland. Voor een 'breed' onderzoek ontbraken er wel wat cruciale partijen, Bits of Freedom bijvoorbeeld. In het onderzoek geen ruimte voor fundamentele vragen over de maatschappelijke of economische waarde van auteursrecht dat inmiddels meer dan een eeuw kan duren (was ooit 15 jaar). Dat wilde de opdrachtgever waarschijnlijk niet. Ook geen woord over de lobby van de copyright industrie waarbij achter gesloten deuren wetten in elkaar worden getimmerd die zelfs onze volksvertegenwoordigers in Europa niet mogen zien laat staan beïnvloeden. De hele discussie wordt gereduceerd tot een winst/verliesrekening van een bepaalde bedrijfstak. Prima natuurlijk maar dan heeft het met mij in ieder geval niets te maken. Want ik werk niet in die bedrijfstak. Net als de meeste mensen trouwens. Ook in de comments op webwereld werd snel duidelijk dat vrijwel niemand veel waarde meer hecht aan dergelijk onderzoek. Wij van Wc-eend...
De AIVD waarschuwde voor Chinese spionnen en cybercriminelen, Wikileaks cables ook. Nederland is kwetsbaar maar lijkt liever niets te willen weten van enge dingen uit de boze buitenwereld. Dat het de grote landen in de wereld ernst is blijkt wel uit de aanval op Iraanse nucleaire installaties en Amerikaanse vliegtuigbouwers. Maar met telecom partners als het Israëlische Verint heb je kennelijk helemaal geen vijanden nodig om afgeluisterd te worden.
De Tweede Kamer, horend de beraadslaging, constateerde in 2002 al dat software een cruciale rol speelde in de kennissamenleving en dat de aanbodzijde van de softwaremarkt op dat moment sterk geconcentreerd was. De kamer verzocht de regering dan ook zich maximaal in te zetten om hier verbetering in aan te brengen.
Het zijn de eerste zinnen van de motie Vendrik over de niet functionerende markt voor desktop software die al vrij snel buiten beeld zijn geraakt in alle discussies over PDF/a en welk opensource CMS nou het beste is. Maar het ging dus in eerste instantie om een verstoring van de softwaremarkt, niet de interne bedrijfsvoering van middelbare scholen, gemeentes en agentschappen. Die verstoring oplossen is een veel taaiere klus dan 'iets met open standaarden doen' dus het logisch dat een programma dat resultaten wil laten zien zich met haar beperkte middelen op haalbare projecten richt.

Een kamerlid strompelt hoestend binnen bij de dokter. Er loopt bloed uit oren en neus en het linkeroog. “Dokter, ik ben daarnet lelijk gevallen en ik geloof dat ik mijn pols gebroken heb” rochelt het kamerlid. De dokter kijkt naar de pols en voelt er even aan. “Doet dit pijn?”. “Gaat wel” steunt het kamerlid. “Ik geloof dat het wel meevalt” zegt de dokter, “Ik kan vandaag helaas geen röntgenfoto maken want het digitale röntgenapparaat doet het vandaag niet.” Het kamerlid zwaait een en weer. “Het is waarschijnlijk een kneuzing, de verpleegkundige zal u een verband geven. Doet u het een paar dagen rustig aan en mocht de pols dan nog steeds pijnlijk zijn kom dan even terug”. Het kamerlid wankelt de spreekkamer uit, nog steeds bloedend uit oren, neus en oog. De dokter is al weer bezig met het dossier van de volgende patiënt, want doktoren hebben het nu eenmaal druk.
Het hierboven beschreven proces lijkt wel een beetje op de werkwijze van de Algemene Rekenkamer in de beantwoording van vragen gesteld door Kamerleden. De Kamerleden als non-experts een vraag en de Rekenkamer beantwoordt deze zonder de context van de vraag te analyseren of zich af te vragen of de genoemde symptomen wellicht onderdeel zijn van een breder probleem. In het net verschenen rapport worden de vragen netjes beantwoordt, overigens op basis van de meest minimale data. En dat is jammer want het is juist de Rekenkamer die de mogelijkheid heeft zelf vast te stellen dat er wellicht een vraag achter de vraag zit. In plaats van een discussie te houden over 88 miljoen euro aan licentiegelden (minder dan 1% van de totale jaarlijkse licentiebestedingen) had de Rekenkamer ook de vraag kunnen stellen waarom dingen die in omringende landen wel kunnen niet in Nederland lukken. Is Nederland echt zo anders dan Finland, Duitsland, Frankrijk of Spanje?
<Palestra Rex - theatergroep Drang>

Het theaterstuk Palestra Rex is Little Brother meets V for Vendetta. Door alle recente ontwikkelingen van OV-chipkaart, de revoluties in Noord-Afrika en de onthullingen van Wikileaks is dit stuk hoogst actueel. Op 4/11/18 feb ga ik na afloop met acteurs en publiek in gesprek over onze privacy en burgerrechten.
Door: Arjan Terpstra
In Palestra Rex is iedereen slachtoffer van zijn openheid op internet. Ook oma, die niet online wil zijn. (link naar artikel op depers.nl)
‘Ik heb 627 vrienden. Maar geen vriendje’, zegt het Leuke Naïeve Meisje op het toneel. ‘Vind ik niet leuk.’ Haar duim, gestoken uit een gebalde vuist, gaat naar omlaag, in een parodie op de ‘dislike’-button op Facebook, waarmee gebruikers aangeven wat hen aanstaat en wat niet. Gelach om haar heen van de andere acteurs, die het grapje nog niet gezien hebben en ervan in de lach schieten. ‘Mooi’, zegt regisseur Monique Baas er meteen achteraan, alsof ze een film regisseert en de scène op de band staat. ‘Door naar de volgende overgang’.
Je zal de komende dagen maar woordvoerder van Translink zijn. Echt balen. Maar eigenlijk zouden Translink en de verantwoordelijke bewindslieden Brenno et al heel dankbaar moeten zijn. Want door er op deze nette manier aandacht aan te geven is er in ieder geval een kans op het vermijden van heel veel toekomstige fraude. Een handvol journalisten met activistische insteek hebben wederom de rol van Hans Brinker gespeeld en hun vinger in de lekkende dijk gestopt om vervolgens heel hard te roepen 'Help! Er is een lek!'.
Na verloop van tijd (kan soms 3 jaar duren) komt er dan iemand om het gat in de dijk te pluggen met een oude theedoek en een schroevendraaier. De onderliggende problemen worden niet besproken en dus ook zeker niet opgelost. Na verloop van tijd is er weer een ander lek waar dan hopelijk weer iemand z'n vinger in steekt. Zo hobbelen we al zeker tien jaar van drama naar drama. C2000, Walvis, EPD, Stemcomputers, OV-chip, Kind-Dossier, GOUD, P-direkt, SPEER en vele, vele andere publieke succesnummers die trouwe Webwereld lezer wel zal herkennen.
<Van de site van Palestra Rex - theatergroep Drang>
Op vrijdag 4, 11 en 18 februari vindt er aansluitend op de voorstelling Palestra Rex van theatergroep Drang een nabespreking plaats met als thema digitale privacy. De bekende IT-architect en futuroloog Arjen Kamphuis licht een tip van de sluier op over wat ons in de (nabije) toekomst te wachten staat en geeft waardevolle informatie over digitale privacy.
Wij zijn online. We bloggen, posten, delen. We hebben de laatste upgrade. Je kunt ons spotten, taggen, porren, krabbelen. Zullen we linken? Hoeveel followers heb jij? Wij zijn de L33T. Wij zijn onmiskenbaar schaamteloos zichtbaar. Wat wil je van ons zien? Eerste tandje? Eerste schooldag? Dronken op de feestvloer? Seks tijdens een strandvakantie? Wij hebben niets te verbergen, dus verbergen wij niets.
Weet jij wie jou ziet? Weet jij wie jou volgt? Weet jij wat je doet? Informatie is macht. En je geeft het nietsvermoedend uit handen. Gedachteloos. In de schaduw van de jeugdige ego’s beraamt één vrouw een illegaal plan. Een levensgevaarlijke ontsnappingspoging uit het netwerk van informatie. Voor eeuwig het land verlaten. Het land dat in niets meer lijkt op het moederland dat zij kende uit haar jeugd. Ze krijgt hulp uit onverwachte hoek. In de sf-thriller Palestra Rex strijdt de oude vertrouwde cultuur tegen de onvermijdelijke digitale toekomst.
Decennia lang zijn in de hele westerse wereld huizen gebouwd met asbest. Asbest was een betaalbaar materiaal dat sterk, slijtvast, isolerend was en bovendien uitstekende brandwerende eigenschappen had. Door al dit fijns en de lage prijs was het ideaal spul om overal voor te gebruiken. En dat deden we dan ook.
Zolang dat asbest netjes op z'n plek blijft is er niet zo veel aan de hand. Dan doet het z'n werk en is er dus geen reden om over asbest na te denken. De problemen ontstaan wanneer er iets moet veranderen, een verbouwing bijvoorbeeld. Als bij het neerhalen van een muur de asbest vrijkomt als microscopische vezels vormt het een enorm gevaar voor de gezondheid van iedereen die de pech heeft dichtbij te zijn. Inmiddels is het verwerken van asbest zeer streng gereguleerd. Ondanks die regulering vallen er door alle asbest die decennia lang in allerlei zaken zijn verwerkt nog steeds twee keer zo veel doden als in het verkeer.
Omdat de lange-termijn consequenties van het gebruik van asbest zo groot zijn is het gebruik er van verboden. Dit ondanks het feit dat de oorspronkelijke redenen voor het gebruik nog steeds bestaan. Asbest is nog steeds goedkoop, sterk, slijtvast, isolerend en brandwerend. Maar toch gebruiken we het niet meer omdat we de maatschappelijke prijs te hoog vinden. Strategische en maatschappelijke redenen zijn dus belangrijker dan praktische en technische voordelen.
Frank Benneker van de Universiteit van Amsterdam vraagt in zijn recente column voor NoiV wat de consequenties zijn van het snelgroeiende gebruik van cloudcomputing. De verschuiving van computer applicaties van Pc's en interne servers naar een 'dienst' geleverd via een wereldwijd netwerk is waarschijnlijk even fundamenteel als de eerdere verschuiving van mainframe computing naar Pc's. Gezien de doelstellingen van het Actieplan Nederland Open in Verbinding lijkt cloudcomputing een makkelijke en snel in te voeren oplossing; zet alles op Google Docs en we zijn allemaal interoperabel hoor ik enthousiaste Ambtenaar 2.0 ambtenaren roepen. Maar net zoals Pc's 'bevrijding' brachten van de centrale macht van mainframe beheerders/leveranciers zitten er bij cloudcomputing wat adders onder het gras.
In december 2004 heeft de Nederlandse regering al vastgesteld dat men te afhankelijk was van dominante software leveranciers en dat deze afhankelijkheid een probleem was dat aangepakt ging worden. Het Actieplan is een eerste, heel voorzichtig, stapje in dat aanpakken.
Mijn oma is geboren in 1920 en moest op haar twaalfde van school om te werken in haar vaders winkel, zij heeft nooit een computer gebruikt (wel een iPod voor audioboeken). Oma is nu 90 en wil nog steeds graag weten wat ik nu zoal doe.
Meestal stap ik dan vrij snel over de techniek heen, want daar heeft oma niet zo veel mee. Het waarom is veel relevanter. Privacy, burgerrechten en zelf de baas zijn over je spullen/informatie. Dat kan ze prima begrijpen zonder alle technische details van open bron codes en cryptografie te volgen.
Bits of Freedom organiseerde afgelopen zondag in Amsterdam een lezing en discussie met Prof. Eben Moglen, Moglen is een voormalig programmeur die zich tegenwoordig als hoogleraar rechten en advocaat sterk maakt voor free software. Een deel van zijn lezing ging over de risico's van cloudcomputing (zie hier een eerdere lezing in New York over hetzelfde thema).
Deze week staat in het Tijdschrift voor Heelkunde, het lijfblad van Nederlandse chirurgen, een artikel dat collega Younass en ik schreven naar aanleiding van onze keynote op de Chirurgendagen vorige maand. Het hele artikel in twee talen hier, de PDF van het tijdschrift hier. Achtergrond links en artikelen hier.
Nederland 2025. Het is een drukke dag op dehaag.tv, vandaag vinden er hoorzittingen plaats over de voortgang van de oorlog in Pakistan, de HSL-ontsporing en het per abuis uitleveren van de verkeerde reaguurders en politiek-actieven aan Syrië en Kazachstan.
Vanuit ruim 25.000 IP-adressen wordt de live-stream gevolgd. 80% daarvan zijn auto-recording bots van videoarchieven, lobbyisten en bloggers die alles opnemen omdat 'er altijd een leuke quote tussen kan zitten'.
Vorig jaar schreef ik over de wijze waarop het EPD tot stand is gekomen en waarom de fundamentele technische keuzes die gemaakt zijn om bestuurlijke redenen tot grote problemen gaan leiden. Inmiddels is het besluit tot invoering van het EPD door de kamer gejast maar eind december vorig jaar hebben 330.000 Nederlanders, waaronder 30% van alle huisartsen, al bezwaar aangetekend (kan hier). De eerste kamer wil nog eens rustig zelf kijken naar het EPD en organiseerd daarom een expertmeeting in het najaar.
Heeft u wel eens 'De grote beurt' gezien? Dit is een auto-programma kloon van MTV's 'pimp my ride' waar oude auto's een makeover krijgen om ze weer hip&cool te maken. Probleem bij al het opleuken dat in deze programma's wordt gedaan is dat onder de nieuwe lak en glimmende velgen het een oude auto blijft die z'n beste tijd gehad heeft. Zo is het ook met het EPD.
Na mijn laatste column over de OV-chipkaart dacht ik dat er niets meer te zeggen zou zijn. Vele experts hadden het ding al naar de prullenbak verwezen en het was dus meer een kwestie van rustig afwachten tot het project zou afsterven (nadat er nog een paar miljoen gemeenschapsgeld over de balk gesmeten zou zijn – maar zo gaan die dingen nu eenmaal).
Zoals bij wel meer beleidsonderwerpen in Nederland hebben feiten en beleid echter steeds minder met elkaar te maken en gaat Staatssecretaris Huizinga voel goede moed verder met het uitrollen van een systeem waarvan iedere onafhankelijke expert al een jaar weet dat het onherstelbaar stuk is.
De laatste maanden staat het onderwerp privacy steeds meer op de agenda van blogs en nieuwssites in Nederland. Logisch want de invasie van onze privacy en de wijze waarop onze overheid als een olifant door de porseleinkast van onze burgerrechten lijkt te denderen maakt een krachtig tegengeluid noodzakelijk.
De uitholling van de rechtstaat en democratie is niet alleen in Nederland een rap voortschrijdend proces. Met de VS voorop zijn de meeste westerse landen druk bezig om alle sinds de 13e eeuw opgebouwde mensenrechten af te breken in naam van de strijd tegen het terrorisme. Waarbij nog strijd, noch terrorisme ooit zijn gedefinieerd. Een eindeloze oorlog tegen een grotendeels imaginaire vijand (die we trouwens aan het verliezen zijn), Orwell kon het niet beter verzinnen.
Een paar weken geleden schreef ik hier al over de OV-chip farce als 'een geloof in de platte Aarde'. De werkelijkheid is echter nog erger dan een 21ste-eeuwse staatssecretaris die Middeleeuwse denkbeelden aanhangt. De OV-chipkaart is net een zombie in een low-budget film. Iedere keer als je denkt dat hij nu écht dood is omdat het niet meer lachwekkender en ongeloofwaardiger kan, staat de bloederige vleesklomp toch weer op om grommend nog een wannabe-acteur te lijf te gaan.
Het is opvallend dat de afgelopen dagen vrijwel niemand heeft bericht over het verschijnen van een rapport (PDF) van Inno-V, een adviesbureau voor duurzame mobiliteit. Alleen Kassa en Webwereld besteedden er aandacht aan. Of zou het zijn dat werkelijk niemand deze 'gebakken lucht' nog serieus genoeg neemt? Of heeft de meerderheid zich inmiddels neergelegd bij de overwinning van de OV-zombies?
Privacy voorvechtster Karin Spaink schrijft deze week in haar column in het Parool over een actie van de Duitse hackervereniging CCC. Als protest tegen de plannen van de Duitse overheid om een database te maken met de vingerafdrukken van alle 82 miljoen duitsers hebben zij de vingerafdruk van de Duitse minister van Binnenlandse zaken openbaar gemaakt. Ze willen hier mee aantonen hoe makkelijk het is om identiteitsfraude te plegen met andermans vingerafdruk (die iedereen tenslotte overal achterlaat). Op de site van de CCC staat een gedetailleerde beschijving van de procedure die de CCC gebruikte om een werkende kopie te maken van een vingerafdruk die zijn op een glas vonden. De Minister is woedend en heeft juridische stappen aan gekondigd tegen de CCC. Hacker Rop Gongrijp merkte op dat dit toch wel vreemd is want de Minister wilde de afdrukken van alle Duitsers hebben en de CCC verzamelde er maar een.
De kapotte beveiliging van de OV-chipkaart en de wijze waarop de verantwoordelijke bestuurders hiermee omgaan, neemt lachwekkende vormen aan. Desperaat blijft de staatssecretaris zelfs nu nog vasthouden aan het idee 'dat het allemaal wel meevalt' en dat bedachte deadlines in principe gewoon gehaald kunnen worden. Het is alsof beleidsmakers niet willen geloven dat de aarde rond is omdat er nu eenmaal diepteinvesteringen in landkaarten gedaan zijn die uitgaan van een platte aarde.
Toen in december het onderzoek naar de interne werking van de Mifare Classic chip gepresenteerd werd, was er niemand aanwezig van een ministerie of van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD). Vreemd, temeer omdat de inhoud van de presentatie al weken van te voren bekend was en het gebruik van de chip in toepassingen als toegangspassen niet bepaald een geheim is. Sinds die presentatie komen vanuit de overheid vooral ontkennende reacties. Onderbouwde opinies van onafhankelijke experts worden zorgvuldig genegeerd, ten gunste van dure onderzoeksrapporten. In iedere ronde stellen experts talloze problemen vast, maar het kabinet weigert keer op keer die visies te accepteren en laat wel rapporten schrijven die hun eigen politieke opinie rechtvaardigd.